Ana İçerik

Kıymetli Meslektaşlarımız,

Aralık 2026’de Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Arap Dili ve Belâgatı, İstanbul Medeniyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Arap Dili ve Belâgatı bölümleri ile İslam Tarih, Sanat ve Kültür Araştırma Merkezi (IRCICA) ve İslam Araştırmaları Merkezi (İSAM) ortaklığında, “9/15. Yüzyılda Arap Dili, Edebiyatı ve Belâgatı Çalışmaları” ismiyle bir sempozyum düzenlenecektir. Sempozyumda söz konusu yüzyılda eser telif etmiş müellifler, bu müelliflerin telif ettiği eserler ve dönemdeki teori ve bakış açılarının masaya yatırılarak incelenmesi amaçlanmaktadır.  Sözkonusu yüzyılda özellikle Anadolu ile Anadolu’ya etki etmiş Şam-Mısır merkezli Memlükler ve Türkistan-İran coğrafyasının ön plana çıkarılması beklenmektedir. Sunumlara esas teşkil edecek şahsiyetler, metinler ve görüşler Osmanlı’nın Arap edebiyatı’na etki ve katkısını ortaya koymak açısından önem arz etmektedir. Zira bu sempozyum, Osmanlı dönemi Arap dili, edebiyatı ve belagatını ortaya koymayı hedefleyen bir dizi sempozyumun ikincisidir. 14. yüzyılı ele alan ilki 2024 yılında yapıldı ve sonuçta dönemi aydınlatan pek çok çalışma ortaya kondu. 

9/15. yüzyıl İslam medeniyetinde dönemin alim ve edipleri ilm-i edebe dair pek çok önemli eser kaleme almışlar; dönemin ilmî, edebî ve fikrî geleneğini satırlara dökmüşlerdir. Şüphesiz bu alim ve eserlerinin etkisi sonraki yüzyıllarda da devam etmiştir. Anadolu’da yeşeren İslam ilim ve edeb geleneğinin anlaşılması ve ayrıca Osmanlı alim ve ediplerinin temel referanslarının belirlenmesi ancak bu etkinin takip edilmesiyle mümkün olur. Farklı sebeplerle Horasan, Semerkant, Herat, Dımaşk, Tebriz ve Kahire gibi ilim ve edebiyat merkezlerine yapılan seyahatler ve bu seyahatlerdeki ilmî alış-veriş sonraki yüzyıllarda Anadolu merkezli İslam medeniyetini besleyen önemli unsurlar olmuştur. Bu dönemde ilm-i edeb alanında yazılan sözlük, sarf, nahiv, belâgat, edebiyat, vaz‘a… dair başlıca eserler, bir önceki dönemin devamı ve sonraki dönemin de temel referansları olmuştur.

Son yıllarda akademisyenler dikkatlerini alim, eser, fikir… boyutlarıyla bu 15. yüzyıla yöneltmiş olsalar da bu çalışmaların büyük bir kısmı, ilm-i edebin geniş sistematiği, problematik açıdan incelenmesi ve kronolojik gelişimi göz ardı edilerek ele alınmıştır. Dolayısıyla, şimdiye kadar yapılan parçalı çalışmalar dönem hakkında kapsamlı bir resim sunmak ve sağlam sonuçlara ulaşmak için yetersiz kalmıştır. Bu nedenle sempozyumda, 15. yüzyıl Osmanlısı daha geniş bir perspektiften ele alınacaktır. Sempozyumda 9/15. yüzyılda başta Anadolu’da doğmuş, yetişmiş ve temel eğitimini Anadolu’da almış alimler olmak üzere Anadolu’ya uğramış; aynı yüzyılda yaşamış ve ders vermek veya ders almak suretiyle Anadolu’ya etki etmiş; kendisi gelmemiş ama eserleri vasıtasıyla etki etmiş alimler ve bu alimlerin eserleri ile dönemde tartışılan meselelere odaklanılacak; dönemdeki Osmanlı merkezli entelektüel bilgi birikimi ortaya konacaktır.

Son olarak dini edebiyat; inşa ve diplomasi geleneği odaklı sanatsal nesrin vücuda geldiği Münşeatlar; Anadolu’da yetişmiş ya da Anadolu’ya etki etmiş Molla Lütfi, Musannifek, Yusuf el-Kırmastî, Bedreddin Aynî gibi alimler ve eserleri; ayrıca bu dönemde tartışılan ve ön plana çıkan konular bu sempozyumun odak noktasını oluşturacaktır.

 

 

Sempozyum Dili: Türkçe, İngilizce ve Arapça

Özet Kelime Sınırı: 250 Kelime

Başvuru İçin Özetlerin Son Teslimi: 01 Temmuz 2026

Kabul Edilen Özetlerin İlanı: 15 Temmuz 2026

Tebliğlerin Tam Metninin Son Teslimi: 4 Ekim 2026

Sempozyum Tarihi: 11-12 Aralık 2026

Toplantı Tarihi: 11-12 Aralık 2026

İletişim e-mail: arapdiliedebiyati@marmara.edu.tr

Web: arapdiliedebiyati.etkinlik.marmara.edu.tr

Adres:

-İslam Araştırmaları Merkezi (İSAM) İcadiye Bağlarbaşı cad. no: 38 34662 Üsküdar/İSTANBUL

 

Not: Sempozyumda seçilecek tebliğler kitap bölümü olarak yayımlanacaktır. Sempozyum süresince katılımcıların konaklama ve yemek ihtiyaçları organizasyon tarafından karşılanacaktır.